De Koude Oorlog speelde zich af vlak vóór mijn geboorte. De angst voor de Russen, die eerdere generaties wel voelden, heb ik nooit echt gekend. Mijn generatie werd eerder bang gemaakt voor de Taliban en Osama Bin Laden. Toch herken ik die onderliggende angst wel: opgroeiend in Pernis, midden tussen olieopslag, was het besef van mogelijke dreiging er al vroeg. Angst voor ‘de ander’ is een krachtig middel, en precies dat mechanisme zie je terug in het verhaal van Ilya.

Het verhaal begint verrassend in Plopsaland, waar de schrijver Ilya ontmoet terwijl ze met hun kinderen vastzitten in de achtbaan. Tijdens het wachten vertelt Ilya over zijn jeugd in Sterrenstad, een geheime Russische stad die niet op de kaart staat. Als kind had hij een sterke band met zijn vader, een handige mecanicien die hem leerde sleutelen en kritisch te denken.

Wanneer zijn vader plotseling verdwijnt, verandert alles. Ilya zoekt houvast in kleine klusjes en in de schoolbibliotheek. Daar ontdekt hij iets vreemds: foto’s waarin mensen plots verdwijnen uit de geschiedenis. Ook in zijn eigen omgeving verandert de sfeer. Vrienden keren zich van hem af, zijn moeder gedraagt zich anders - en dan beginnen de brieven te komen.

Voor Reinier Sonneveld is dit zijn eerste verhalende kinderboek, en wat voor een. De keuze om het verhaal te laten vertellen vanuit Ilya werkt sterk en zorgt voor een voortdurende spanning. Het mysterie zit niet alleen in wat er gebeurt, maar juist in wat er verzwegen wordt.

Wat het boek bijzonder maakt, is hoe Ilya leert vertrouwen op zijn gevoel, terwijl de wereld om hem heen steeds minder betrouwbaar wordt. De invloed van propaganda en angst wordt voelbaar, en roept de vraag op hoeveel mensen in die tijd echt kritisch durfden te zijn.

Het einde verdient een aparte vermelding. Waar een rommelig slot vaak een zwakte is, werkt het hier juist versterkend. De twijfel over wat echt is en wat niet, past bij het verhaal en wordt mooi teruggekoppeld naar de setting in Plopsaland.

Sterrenstad is daarmee een indrukwekkend en gelaagd boek. De personages zijn sterk, de flashbacks overtuigend en het verhaal blijft hangen. Het biedt bovendien een waardevol perspectief: niet alleen op de Koude Oorlog, maar ook op de mensen die er middenin leefden. Een krachtig verhaal dat uitnodigt tot empathie en gesprek - en absoluut thuishoort in een schoolbibliotheek.

Oh, en wat ik nog vergeet is dat we boeken heel vaak gebruiken als vensters, om te kijken over de schutting van anderen. Ja, de Russen zijn verschrikkelijk en hebben een oorlog ontketend op een ander land, maar ook de Russen zitten in een bepaald stramien. De Russen zelf kunnen hier vaak weinig aan doen en ook dat laat dit boek zien. Dit is bij uitstek een boek om wat medemenselijkheid te creëren voor de Russen, want waarom zouden we dit wel voor de Amerikanen kunnen, maar niet voor de Russen?