Je schoolbibliotheek aanpakken? Zo pak je het slim aan (in 5 praktische stappen)

Gedurende het schooljaar komen we op veel basisscholen om leesmotivatie-workshops te geven. Met een grote koffer vol nieuwe, aantrekkelijke kinderboeken stappen we de klas in. Je ziet kinderen meteen enthousiast worden: ze bladeren, fluisteren boekentips naar elkaar en willen het liefst direct gaan lezen.

Maar na drie kwartier is de workshop voorbij en verdwijnen de boeken weer in de koffer. Vaak volgt er teleurstelling: “Waar kunnen we deze boeken lenen?”
Wanneer we daarna een kijkje nemen in de schoolbibliotheek, zien we helaas regelmatig een collectie die niet meer aansluit bij de belevingswereld van kinderen: verouderde titels, beschadigde boeken en weinig recente kinderboeken. Zonde, want juist een sterke schoolbibliotheek is de basis voor duurzame leesmotivatie.

Steeds meer scholen willen hun schoolbibliotheek aanpakken: kritisch kijken naar de collectie, opruimen wat niet meer werkt en bouwen aan een plek waar kinderen écht graag komen. Maar waar begin je? Met deze 5 praktische stappen leg je een stevige basis voor een aantrekkelijke schoolbibliotheek op jouw basisschool.

1. Schoolbibliotheek saneren: kritisch opruimen met duidelijke vuistregels

Een aantrekkelijke schoolbibliotheek begint met kritisch saneren. Kinderen pakken geen afgeknaagd potlood en dus ook geen kapotte of onaantrekkelijke boeken. Uiterlijk doet ertoe.

Vuistregels bij het saneren van je schoolbibliotheek:

✔ Uiterlijk
Boeken met vergeelde pagina’s, gescheurde kaften of een sterk verouderde uitstraling mogen weg. Kapotte boeken die populair waren? Schaf ze opnieuw aan.

✔ Leeftijd van boeken
Leesboeken ouder dan ± 5 jaar sluiten vaak minder aan bij de leefwereld van kinderen. Verhalen over huistelefoons of sms’en voelen voor veel leerlingen gedateerd. Kijk kritisch of de inhoud nog past bij je doelgroep. 5 jaar is geen harde grens!

✔ Informatieve boeken
Deze zijn extra tijdsgevoelig. Boeken over landen, techniek en wetenschap verouderen snel. Check of de informatie nog klopt.

✔ Afgeschreven boeken uit de openbare bibliotheek
Boeken met stempels als AFGESCHREVEN doen weinig voor de uitstraling van je schoolbibliotheek. Het nodigt niet uit om te lezen.

Twijfel je of iets weg kan of juist een parel is? Wij kijken hier in de praktijk vaak even met teams mee, omdat saneren stiekem best lastig is als je zelf gehecht bent aan bepaalde titels.

2. Kies een eenvoudig en kindvriendelijk bibliotheeksysteem

Een systeem werkt alleen als kinderen het snappen. Ellenlange codes of ingewikkelde indelingen zorgen ervoor dat boeken verdwijnen of verkeerd terugkomen. Hoe makkelijker en visueler je het maakt, hoe groter de kans dat kinderen zelfstandig hun weg vinden in de schoolbibliotheek.

Je kunt kiezen voor:

• kleuren

• thema’s

• leesniveaus

• onze Biebmonsters

Wij merken in de praktijk dat kinderen sneller kiezen als ze geholpen worden door herkenbare figuren en categorieën. Daarom werken steeds meer scholen met onze Biebmonsters: vrolijke ‘leesmonsters’ met elk hun eigen smaak (spannend, grappig, informatief, dromerig). Zo wordt kiezen minder spannend en de kans groter dat een kind met een boek naar buiten loopt dat écht bij hem of haar past.

Het mooie: zo’n systeem hoeft niet ingewikkeld te zijn. Als het maar aansluit bij hoe kinderen denken en kiezen.

3. Werk met een vast jaarlijks budget voor je schoolbibliotheek

Je schoolbibliotheek aanpakken is geen eenmalige klus. Het echte werk zit in bijhouden en vernieuwen.

Plan jaarlijks een moment om:

• te saneren

• te kijken welke genres ontbreken

• nieuwe kinderboeken voor de basisschool aan te schaffen

Stem met de schoolleiding af welk jaarlijks budget voor boeken beschikbaar is. Betrek kinderen bij de keuze: boeken die zij zelf kiezen, worden vaker gepakt. Dit geldt echter ook voor je schoolteam! Betrek ze bij de keuze voor boeken die worden aangeschaft.

4. Maak kinderen mede-eigenaar van de schoolbibliotheek

Wil je dat de bibliotheek netjes blijft? Geef kinderen verantwoordelijkheid.
Stel bijvoorbeeld een bibliotheekteam of leescommissie samen. Zij:

• richten boekentafels in

• bedenken thema’s

• zetten ingeleverde boeken terug op de juiste plek

Zo groeit eigenaarschap én laat je zien dat lezen een vaste plek heeft binnen het schoolbeleid.

5. Vraag hulp bij het aanpakken van je schoolbibliotheek

Een goede schoolbibliotheek opbouwen kost tijd en expertise. Je wilt gericht investeren in boeken die écht gelezen worden.

Je kunt ondersteuning krijgen via:

• de Bibliotheek op School

• de lokale boekhandel

• of een partij die gespecialiseerd is in schoolbibliotheken

Wil je het traject – van saneren tot inrichting en boekselectie – (deels) uit handen geven? Dan kunnen wij daarbij helpen. Na een screening van jullie schoolbibliotheek geven we gericht advies over collectie, indeling en budget. Zo bouw je stap voor stap aan een schoolbibliotheek die lezen weer aantrekkelijk maakt.

Wat wij voor scholen kunnen betekenen

We komen dagelijks in scholen en zien van dichtbij wat wél en niet werkt rondom leesmotivatie en schoolbibliotheken. Daarom helpen we scholen graag op een manier die past bij hun praktijk:

• meedenken bij het saneren en vernieuwen van de schoolbibliotheek

• inspirerende workshops in de groepen, zodat boeken gaan leven

• teamtrainingen over leesbevordering (praktisch, energiek en direct toepasbaar)

Soms is één meedenkmoment al genoeg om weer richting te krijgen. Soms is het fijn als iemand een groter stuk uit handen neemt. Allebei is prima.

👉 Meer weten over onze aanpak voor schoolbibliotheken? Bekijk dan onze pagina over schoolbibliotheken